105 жилийн түүхэн замналтай улс төрийн ууган хүчин Монгол Ардын Нам 300 мянга гаруй гишүүнчлэлтэй том нам. Тус намын анхан шат болон дэргэдэх байгууллагад ажиллаж, намынхаа үйл хэрэгт хувь нэмрээ оруулж ирсэн жирийн гишүүдийнхээ санал бодол, хүсэл зоригийг нэгтгэн намын бодлого шийдвэр гаргах үйл явцад оролцох боломжийг нэмэгдүүлэх нь намын дотоод ардчиллыг бэхжүүлэх чухал үндэс юм.

Энэхүү зорилгын хүрээнд намын жирийн гишүүд, дэмжигчдийн дуу хоолойг сонсох, эрх ашгийг нь хамгаалах, тэдний санал санаачилгыг намын бодлого шийдвэрт тусгуулах, идэвхи оролцоог нь нэмэгдүүлэх, эв нэгдлийг нь хангуулах чиглэлээр ажиллахаар Монгол Ардын Намын Гишүүд, дэмжигчдийн холбоо 2018 онд байгуулагдсан түүхтэй.

Тус холбоо нь анхан шатны жирийн гишүүд, дэмжигчдийнхээ санал бодлыг нэгтгэх, тэдний оролцоог бодитой нэмэгдүүлэх, намын дотоод ардчилал, эв нэгдлийг бэхжүүлэхэд чиглэн ажилладаг байгууллага юм.

Холбооны Удирдах зөвлөлөөс зарим удирдлагын бүрэлдэхүүнээ шинэчилж, улс төр судлаач Н.Амартүвшинг тус Холбооны Ерөнхий нарийн бичгийн даргаар томиллоо.

Н.Амартүвшин нь ХААИС-ийг Инженер-механикч мэргэжлээр төгсөж, Удирдлагын академид Төрийн захиргааны менежментийн чиглэлээр суралцан улмаар МУИС-д Улс төр судлалын чиглэлээр магистрын зэрэг хамгаалсан бөгөөд өдгөө Отгонтэнгэр их сургуульд эрх зүйч мэргэжлээр суралцаж байна.

Түүний ажлын гараа дөрөвдэхь засаглал гэгддэг хэвлэл мэдээллийн салбараас эхэлсэн бөгөөд 2010-2012 онд ZASAG.MN мэдээллийн сайтыг, 2012-2016 онд ТӨР.МН мэдээллийн агентлагийг тус тус үүсгэн байгуулж, захирлаар нь ажилласан туршлагатай.Төр, нийгмийн харилцаа, улс төрийн мэдээлэл, олон нийтийн харилцааны салбарт хуримтлуулсан туршлагадаа тулгуурлан 2016-2017 онд Уул уурхай, хүнд үйлдвэрийн сайдын, 2018-2019 онд Зам, тээврийн хөгжлийн сайдын хэвлэлийн төлөөлөгчөөр тус тус ажиллажээ.

Мөн 2017 оноос Монголын үндэсний сайтын хөгжлийн нэгдсэн холбооны дэд ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байгаа бөгөөд 2020-2023 онд “Барилгын хөгжлийн төв” ТӨҮГ-ын хэлтсийн дарга, 2021-2022 онд Монголын залуучуудын холбооны дэд ерөнхийлөгчийн албыг тус тус хашиж байв.

Улс төрийн салбарт тэрээр 2024-2025 онд Говь-Алтай аймгийн Монгол Ардын Намын хорооны орон тооны дэд даргаар ажиллаж, 2025 оноос одоог хүртэл тус хорооны орон тооны бус дэд даргын үүргийг гүйцэтгэж байна. Түүнчлэн Монгол Ардын Намаас орон нутгийн сонгуульд нэр дэвшин оролцож байсан улс төрийн туршлагатай.

Юутай ч Ардын нам дотроо түжигнэлдэж буй энэ үед МАН-ын Гишүүд дэмжигчдийн холбоо хөдөлгөөнд орж эхэллээ.

Улмаар суурьшлын бүсэд айл өрхүүдийн ойролцоо орж ирсэн 4 баавгайг аюулгүй болгож агнасан байна.  Хоёр баавгайг үргээж, суурьшлын бүсээс гаргаж, аюулгүй болгосон бол  5 дуудлага мэдээллийн дагуу орон нутгийн шуурхай баг эрэн хайх ажиллагаа явуулж байгаа юм байна. 

Улсын тусгай хамгаалалттай газрын хамгаалалттай гурван газар нутгийн 4 байршилд баавгай орж ирсэн тухай дуудлага мэдээлэл бүртгэгдсэн нь Хах Хэнтийн УТХГ, . Улаантайгын УТХГ, Хан хөхийн нурууны БЦГ-т байна. Аймаг сумдын шуурхай баг, Хамгаалалтын захиргааны байгаль хамгаалагчид хамтран ажиллаж байна гэв. 

1. Хэнтий аймаг: 10-ыг аюулгүй болгосон, /зөвшөөрлийн дагуу 9, аргагүй хамгаалалт 1 баавгайг аюулгүй болгосон мэдээлэл ирүүлсэн/

2. Сэлэнгэ аймаг: 8-ыг аюулгүй болгосон, /зөвшөөрлийн дагуу 7, аргагүй хамгаалалт 1 баавгайг аюулгүй болгосон мэдээлэл ирүүлсэн/

3. Хөвсгөл аймаг: 16-ыг аюулгүй болгосон (зөвшөөрлийн дагуу 13, аргагүй хамгаалалтаар 3 баавгайг аюулгүй болгосон мэдээлэл ирүүлсэн),

4. Дархан-Уул аймаг: 2-ыг аюулгүй болгосон,

5. Увс аймаг: 4-ыг аюулгүй болгосон,

6. Завхан аймаг: 3- аюулгүй болгосон,

7. Төв аймаг: 2-ийг аюулгүй болгосон,

8. Нийслэл: нэгийг аюулгүй болгосон,

9. Архангай аймаг: нэгийг аюулгүй болгосон,

10. Булган аймаг: нэгийг тус, тус аюулгүй болгож, хууль тогтоомжид заасны дагуу шийдвэрлэсэн байна.

Оршин суух зөвшөөрлийн ангиллаар авч үзвэл, байнгын оршин суугчид хамгийн олон буюу 961,300 байна. Үүний дараа инженер, хүмүүнлэгийн ухааны мэргэжилтэн, олон улсын үйлчилгээний ажилтан ангиллын зөвшөөрөлтэй 516,200 хүн, оюутны зөвшөөрөлтэй 479,600 хүн байна.

Харьяаллын улсаар нь ангилбал, Хятадын иргэн хамгийн олон буюу 941 мянга байгаа бол Вьетнамын иргэ 693,800, Өмнөд Солонгосын иргэн 408,700, Филиппиний иргэн 362,800 байгаа юм.

Түүнчлэн энэ оны эхний хагас жилийн хугацаанд Японд 19,707,000 гадаадын иргэн зорчсон нь өмнөх оны мөн үеэс 21,500-аар буурсан үзүүлэлт болж байна. Мөн долдугаар сарын 1-ний байдлаар Японд оршин суух зөвшөөрлийн хугацаагаа хэтрүүлсэн 65,200 гадаадын иргэн бүртгэгджээ.

Төслийн үр дүнд 21 аймгийн Онцгой байдлын газрууд автомеханик шатны автомашинаар хангагдаж, гал унтраах тусгай зориулалтын автомашины хангалт 62.8 хувьд, үйлдвэрийн объектын буюу хөөс үүсгэгч бодисоор гал түймэр унтраах K440 VIM загварын машины хангалт 30.9 хувьд, өндрөөс аврах, гал түймэр унтраах автомеханик шатны автомашины хангалт 83.3 хувьд хүрлээ. 

 Төслийн хүрээнд нийлүүлэгдсэн гал унтраах автомашинууд нь 6681 удаагийн гал түймрийн дуудлагаар ажиллаж, 5108 иргэний амь нас, эрүүл мэнд, 320 гаруй тэрбум төгрөгийн эд хөрөнгийг авран хамгаалсан байна.

Урьдчилсан байдлаар ногоон бүсэд оршин суудаг иргэн ил задгай арц, хүж уугиулснаас гал алдсан байж болзошгүй гэж үзэж байгаа бөгөөд холбогдох байгууллагууд түймрийн шалтгааныг тодруулахаар ажиллаж байна.

Хавар, намрын хуурайшилтын үеэр ой, хээрийн түймэр богино хугацаанд тархаж, их хэмжээний талбайг хамрах эрсдэлтэй. Тиймээс ил задгай гал гаргах, хог шатаах, тамхины ишээ унтраалгүй хаях зэрэг үйлдлээс сэрэмжлэхийг Нийслэлийн Байгаль орчны газраас анхаарууллаа.

Иргэд санамсар болгоомжгүйгээс гал алдсан тохиолдолд Зөрчлийн тухай хуульд заасны дагуу хариуцлага хүлээх бөгөөд учирсан хохирлын хэмжээ, хэргийн нөхцөл байдлаас шалтгаалан эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх боломжтой.

Зөрчлийн тухай хуулийн 5.14 дүгээр зүйлд галын аюулгүй байдлын шаардлага зөрчсөн иргэнийг 100,000 төгрөгөөр, хуулийн этгээдийг 1,000,000 төгрөгөөр торгохоор заажээ.

Энэ хүрээнд усны эко системийг сэргээх, хамгаалах, байгальд ээлтэй дэд бүтэц бий болгох, нуур, цөөрөм үүсгэх, нөхөн сэргээх, гадаргын усыг хуримтлуулах үе шаттай ажил хийж байна.

Ингэснээр 80 га талбайд сэргэсэн нуурын ус сувгаар дамжин Хөгшин Орхон голд, Хөгшин Орхон гол нь Өгий нуурыг тэжээн Орхон голд эргэж цутгах юм байна. “Нуур сэргэсэн нь НҮБ-ын уур амьсгалын өөрчлөлт, цөлжилттэй тэмцэх зорилтод манай улс хувь нэмрээ оруулж байгаагийн нэг илрэл. Мал, амьтан, нүүдлийн шувуу олноор цуглах гээд экосистем бүрдэж байна. Цаашид дээрх гол, нуурын байгалийн урсацыг сэргээж, орчныг нь иж бүрэн тохижуулна. Хэлтгийн цагаан нуур нь Шинэ Хархорум хотын усан хангамжид чухал нөлөө үзүүлнэ” гэж Усны газрын дарга З.Батбаяр хэллээ. Тохижилт, нөхөн сэргээлт нь Хархорум хотын төлөвлөлт, бүтээн байгуулалтын хүрээнд ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэх, гадаргын усны нөөцийг хамгаалах, экосистемийн тэнцвэрийг хангах зорилттой уялдаж байна.

Усны нөөцийн зөвлөл шинэ Хархорум хотын хүн амын унд, ахуйн усны эх үүсвэрийг тогтоох хайгуулын судалгааны дүнг үндэслэн газрын доорх усны ордын нөөцийг 25 жилийн хугацаатайг өнгөрсөн жил баталсан юм.  Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн санаачилгаар өмнө нь “Цэнхэр алт” үндэсний хоёр чуулган зохион байгуулсан. Чуулганаар “Нэг нуур-Нэг сум-333 нуур”, “Дусал бүр” уриалга гаргасныг орон даяар хэрэгжүүлж, үр дүнд хүрч байгаагийн нэг жишээ нь “Хэлтгийн цагаан нуур”-ыг сэргээх төсөл юм.